Przedstawiciele Europejskiego Komitetu Regionów w Elblągu

Eksperci oraz przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych z różnych krajów Europy przyjechali do Elbląga sprawdzić, jak się żyje w sąsiedztwie kraju toczącego wojnę i porozmawiać o możliwościach wsparcia regionów Unii Europejskiej graniczących z Federacją Rosyjską.

Okazją do debaty było seminarium komisji CIVEX Europejskiego Komitetu Regionów pod hasłem „Na granicy UE – Rosja. Perspektywy i wyzwania dla regionów przygranicznych UE“.

Na zaproszenie marszałka województwa warmińsko-mazurskiego Marcina Kuchcińskiego do Elbląga przyjechali członkowie Komitetu Regionów z Litwy, Szwecji, Chorwacji, Łotwy, Węgier, Słowenii, Francji, Niemiec, Estonii, Włoch, Finlandii i Czech. Stronę polską reprezentowali m.in. poseł do Parlamentu Europejskiego Jacek Protas i prezydent Elbląga Michał Missan.  

– Zaprosiliśmy członków komisji do Elbląga, jednego z największych miast naszego regionu, które leży zaledwie 50 km od granicy polsko-rosyjskiej – mówi marszałek Marcin Kuchciński. – Dzięki naszym głosom Bruksela dostrzega specyficzne wyzwania, z jakimi mierzą się nasze miasta, gminy i regiony – od Laponii po Morze Czarne. Komisja wyraźnie przyznała, że wymagają one specjalnego statusu i nowych mechanizmów wsparcia. Regiony takie, jak województwo warmińsko-mazurskie, nie są już po prostu obszarami przygranicznymi – teraz stały się również strażnikami europejskiego bezpieczeństwa. Choć dzielą nas granice, łączą nas wspólne cele oraz przekonanie, że żadnego z wyzwań nie da rozwiązać się w izolacji.

Marszałek przypomniał, że równo jedenaście lat temu – 10 kwietnia 2015 roku – członkowie Komisji CIVEX spotkali się w Elblągu na wyjazdowym seminarium poświęconym współpracy ze wschodnimi sąsiadami Unii Europejskiej, w tym z Federacją Rosyjską. Dyskutowano wówczas na temat budowanych przez lata relacji i stosunków społeczno-gospodarczych, które sprzyjały wzmacnianiu zrównoważonego rozwoju tej części Europy. Wówczas się wydawało, że z Rosją można współpracować i budować dobrosąsiedzkie relacje. Atak Rosji na Ukrainę w 2022 roku spowodował zerwanie tych kontaktów, a sytuacja geopolityczna zmieniła się diametralnie.

– Uznaliśmy, że Elbląg to najlepsze miejsce, żeby rozmawiać o nowych problemach, wyzwaniach i możliwościach regionów przygranicznych Unii Europejskiej – dodaje marszałek Marcin Kuchciński. – Seminarium otworzyło nam przestrzeń do debaty o przyszłości wschodnich regionów granicznych, które w obliczu obecnych zmian geopolitycznych zyskały strategiczne znaczenie. Wydarzenie łączy perspektywę ogólnoeuropejską, skupioną na bezpieczeństwie i spójności, z lokalnym spojrzeniem na codzienne wyzwania mieszkańców.

– Dzięki takim spotkaniom, jak to w Elblągu, dzięki naszej ciężkiej pracy wielu polityków europejskich już rozumie, że bezpieczeństwo regionów wschodnich to warunek bezpieczeństwa całej Europy – mówił Jacek Protas, poseł do Parlamentu Europejskiego. – Wielu z nich udało nam się tu do nas zaprosić, żeby na własne oczy przekonali się, jak sytuacja na granicy z Rosją i Białorusią przekłada się na codzienne życie mieszkańców. Jest już ta świadomość, ale są też pierwsze realne decyzje, aby te regiony wesprzeć. Unia już wprowadziła dodatkowe rozwiązania. Pierwsze z nich pojawiły się podczas przeglądu śródokresowego funduszy, gdzie regiony graniczne uzyskały dodatkowe preferencje i nowe priorytety inwestycyjne. Otrzymaliśmy także dodatkowe środki na wzmocnienie granicy z Rosją i Białorusią. Tarcza Wschód stała się elementem strategicznego planu obronnego UE, a mechanizm SAFE, szeroko dziś dyskutowany, daje nam niemal 44 mld euro na działania obronne. Zapowiadane są też następne działania w nowej perspektywie finansowej. To ma być wsparcie infrastruktury, zwiększenie pomocy publicznej dla przedsiębiorców i innych beneficjentów, dodatkowe środki na działania społeczne w oparciu o prawo do pozostania w obecnym miejscu życia, inwestycje „dual use“, czyli takie, które służą nam w pokoju, ale także w obliczu zagrożenia.

Przykładem takiej inwestycji może być Port w Elblągu.

– Elbląg od granicy z obwodem królewieckim dzieli 50 kilometrów. To dobre miejsce, by pokazać, na czym polegają zagrożenia, zarówno gospodarcze, jak i militarne. Jednocześnie realizujemy ważny projekt dotyczący odporności gospodarczej. Mam na myśli rozbudowę portu. Gdyby nie ta inwestycja, inwestorzy z zewnątrz nie pojawialiby się w Elblągu ze względu na wspomniane zagrożenia. Taka inwestycja może być „szczepionką”, wzmacniającą odporność regionu i stanowić przykład, jak przeciwdziałać wykluczeniu gospodarczem. Mocno szykujemy się na nową perspektywę. Zarejestrowaliśmy Związek Gmin i Powiatów Subregionu Zalewu Wiślanego. Mam nadzieję, że w tej nowej perspektywie takie inicjatywy będą docenione – mówił na briefingu prezydent Elbląga Michał Missan.

Seminarium było podzielone na dwie sesje.

Pierwsza przebiegła pod hasłem: nowe zagrożenia dla wschodnich regionów przygranicznych UE. Mówiono między innymi o zamkniętych granicach, zagrożeniach hybrydowych, cyberatakach, wykorzystywaniu migracji jako broni oraz manipulacji i dezinformacji.

Moderatorem panelu był Ernest WYCISZKIEWICZ – dyrektor Centrum Mieroszewskiego.

W dyskusji wzięli udział:

– Marcin KUCHCIŃSKI – marszałek województwa warmińsko-mazurskiego, członek Europejskiego Komitetu Regionów,

– Jacek PROTAS – poseł do Parlamentu Europejskiego,

– Karen MELCHIOR – Centrum Studiów Polityki Europejskiej, była europosłanka,

– Jonathan VAN BLAADEREN – Europejska Służba Działań Zewnętrznych,

– Konstantinas REČKOVAS – radny gminy Druskieniki i członek Europejskiego Komitetu Regionów,

– płk Ramunas LIAUCYS – Wielonarodowa Dywizja Północny – Wschód.

Druga sesja przebiegała pod hasłem: odporność, współpraca i możliwości – droga naprzód dla wschodnich regionów przygranicznych UE.

Moderatorem był Thorsten KOHLISCH z Interreg Europe Policy Learning Platform.

W dyskusji wzięli udział:

– Antje GROTHEER – członkini Komisji COTER Europejskiego Komitetu Regionów,

– Pavel BRANDA – przewodniczący Europejskiej Platformy Transgranicznej, członek Europejskiego Komitetu Regionów,

– Michał MISSAN – prezydent Elbląga,

– Simona POHLOVÁ – pełniąca obowiązki szefowej jednostki ds. Interreg, współpracy transgranicznej i granic wewnętrznych w DG REGIO (Komisja Europejska),

– Martín GUILLERMO RAMÍREZ – sekretarz generalny Stowarzyszenia Europejskich Regionów Przygranicznych.

W czwartek przed obradami europejscy samorządowcy, politycy i eksperci odwiedzili przejście graniczne w Grzechotkach, gdzie rozmawiali z przedstawicielami Straży Granicznej oraz samorządowcami z Braniewa o tym, w jaki sposób sytuacja geopolityczna wpływa na ich funkcjonowanie, życie mieszkańców, ruch turystyczny i lokalny biznes.

CIVEX to Komisja Obywatelstwa, Sprawowania Rządów, Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych (ang. Commission for Citizenship, Governance, Institutional and External Affairs). Jest to jedna z sześciu stałych komisji tematycznych działających w ramach Europejskiego Komitetu Regionów – instytucji Unii Europejskiej, skupiającej przedstawicieli władz samorządowych z wszystkich krajów członkowskich.

Na podst. informacji Urzędu Marszałkowskiego