Bolesław Nieczuja-Ostrowski - biogram

generał - fot.

generał - fot. - generał - fot.

Na inaugurację zakładki dotyczącej Elbląskiego Roku Bolesława Nieczuja-Ostrowskiego prezentujemy biogram Honorowego Obywatela Elbląga.

BOLESŁAW NIECZUJA-OSTROWSKI /ur. 29 IX 1907 Halicz – zm. 13 VII 2008 Elbląg/

Generał brygady, oficer Armii Krajowej ps. „Bolko”, „Grzmot”, „Tysiąc”, „Michałowicz” patriota i działacz społeczny, represjonowany w czasach PRL.

Ukończył gimnazjum humanistyczne w Przeworsku, gdzie należał do harcerstwa. Doszedł do funkcji Komendanta Hufca ZHP w Przeworsku. W 1931 r. ukończył szkołę oficerską w Komorowie – Ostrowi Mazowieckiej i awansowany do stopnia podporucznika. Następnie służył w 5. Pułku Strzelców Podhalańskich w Przemyślu. Stąd skierowany do szkolnictwa wojskowego podchorążych i oficerów rezerwy, najpierw w Zambrowie a następnie do Różan nad Narwią.

W kampanii wrześniowej 1939 r. walczył jako dowódca kompanii 114 PP, a następnie 114 PP 41 Dywizji Piechoty Rezerwowej Grupy Operacyjnej „Wyszków”. Został odznaczony Krzyżem walecznych. Po ucieczce z niewoli niemieckiej od października 1939 r. działał w konspiracji – najpierw we Lwowie, gdzie organizował „Polską Organizację Lwów”, a następnie został z ramienia ZWZ został Komendantem Miasta Lwowa. Tropiny przez NKWD uciekł do Krakowa, gdzie w kwietniu 1940 r. został szefem uzbrojenia i organizatorem produkcji konspiracyjnej broni Okręgu ZWZ-AK Kraków kryptonim „Ubezpieczalnia”. Od sierpnia 1943 r. w randze majora pełnił obowiązki inspektora Inspektoratu Rejonowego AK kryptonim „Michał-Maria” (Miechów, Olkusz, Pińczów ). W lipcu 1944 r. został mianowany dowódcą 106 Dywizji Piechoty AK kryptonim „Dom”, utworzonej w ramach Inspektoratu „Maria” obok Krakowskiej Brygady Kawalerii i wielu pomniejszych jednostek do zadań specjalnych. Działania wojenne zakończył w stopniu podpułkownika ze starszeństwem od 11 listopada 1944 roku.

W 1945 r., po rozwiązaniu AK, przeniósł się na tzw. Ziemie Odzyskane do Pogrodzia k. Elbląga, gdzie wraz z garstką swoich żołnierzy organizował życie gospodarcze. W 1948 r. został zastępcą przewodniczącego komitetu odbudowy kościoła św. Mikołaja. Na przydzielonym przez PUR terenie kilku miejscowości na północ od Elbląga zawiązał wraz z żołnierzami Spółdzielnię Gospodarczo-Społeczną w Pogrodziu. O dynamice tego przedsięwzięcia świadczy wizyta ministra Eugeniusza Kwiatkowskiego, który wysoko ocenił efektywność organizacyjną. Dobrze rozwijające się przedsięwzięcie przerywały aresztowania. Ppłk Bolesław Nieczuja-Ostrowski był wówczas trzykrotnie aresztowany. Za trzecim razem, w 1949 r. po uciążliwym śledztwie w Krakowie skazano go dwukrotnie na śmierć. Po apelacjach zmieniono wyrok na dożywocie. Siedział 7 lat, w tym 9 miesięcy w celi śmierci w więzieniach: w Krakowie, Sztumie i Wronkach.

Wyszedł na wolność w 1957 r. Po okresie adaptacji do warunków życia w nowej rzeczywistości, namówiony przez środowisko plantatorów i ogrodników prywatnych staje na czele nowo organizowanej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej „Żuławy” w Elblągu. Sprawność organizacyjna bezpartyjnego i z przeszłością akowską prezesa nie mieściła się w schemacie ideowym PZPR. W wyniku manipulacji przestał być prezesem i stracił pracę. Po trudnościach z uzyskaniem pracy, po pewnym czasie, korzystając z pomocy środowiska akowskiego otrzymał zatrudnienie w Zespole Prasy PAX w Gdańsku na stanowisku kierownika kolportażu, gdzie pracował do emerytury. Pozostawał przez cały czas w zainteresowaniu SB w Elblągu, jako figurant sprawy operacyjnego rozpracowania. Uniemożliwiono mu m.in. przekazanie nadesłanej z Londynu Odznaki AK.

Po przemianach ustrojowych po 1989 r. został awansowany do stopnia pułkownika z wsteczna datą od 1945 r. W 1991 r. w pierwszych nominacjach generalskich Prezydent RP Lech Wałęsa awansował go do stopnia generała brygady.

Uhonorowany odznaczeniami: Krzyż Virtuti Militari V Klasy, Krzyż Walecznych, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski; Krzyż Armii Krajowej; Krzyż Drugiej Obrony Lwowa; medal od papieża Jana Pawła II „Pro Ecclesia et Pontifice”; Honorowe Obywatelstwo Miasta Elbląga, Miechowa, Wolbromia.

Odznaki honorowe: ZHP, Polska Organizacja Wojskowa we Lwowie, Stow. Żołnierzy AK w Krakowie.

Autor kilku opracowań historycznych, m.in. „Rzeczpospolita Partyzancka, Inspektorat AK „Maria”.

Honorowy Obywatel Krakowa i Elbląga.

Zmarł 13 lipca 2008 r. w Elblągu.