Zintegrowane Inwestycje Terytorialne

PODSTAWY PRAWNE

Koncentracja na obszarach funkcjonalnych w polityce spójności UE w perspektywie finansowej 2014-2020, przejawia się m.in. ustanowieniem nowego instrumentu – Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ang. integrated territorial investments). Definiowane są one jako zintegrowane działania, mające służyć rozwiązywaniu problemów występujących w miejskich obszarach funkcjonalnych. Wsparcie dla nich ma być programowane za pomocą strategii rozwoju obszarów miejskich bądź innych strategii lub paktów terytorialnych.

Instrument Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) został umocowany w dwóch unijnych aktach prawnych, do których należą:

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy, dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne, dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006;
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego przepisów szczególnych dotyczących celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006.

Czym jest ZIT

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (ZIT) to nowe narzędzie, za pomocą którego realizowane będą strategie terytorialne, przede wszystkim dotyczące zintegrowanych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich. Przy pomocy tego instrumentu, partnerstwa jednostek samorządu terytorialnego miejskich obszarów funkcjonalnych mogą realizować zintegrowane przedsięwzięcia, łączące działania finansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego – na poziomie poszczególnych województw w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020.

Obszar realizacji ZIT

Zgodnie z dokumentem Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce zatwierdzonym przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 22 lipca 2013 r., samorządy województw mają możliwość przeznaczenia środków na realizację ZIT na terenie miast wojewódzkich i powiązanych z nim obszarów funkcjonalnych. W zależności od decyzji samorządu województwa istnieje możliwość realizacji ZIT w miastach o charakterze regionalnym i subregionalnym i na obszarach powiązanych z nimi funkcjonalnie. Z możliwości tej skorzystał Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego przyjmując w dniu 22 października 2013 r. Model Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Regionalnym Programie Operacyjnym Warmia i Mazury na lata 2014-2020.

Istotą zastosowania ZIT jest wsparcie projektów ważnych z punktu widzenia rozwoju ośrodków miejskich, mających znaczenie dla całego obszaru funkcjonalnego.

Warunkiem realizacji ZIT jest:

  • zawiązanie sformalizowanej współpracy pomiędzy miastem wojewódzkim i powiązanym z nim obszarem funkcjonalnym,
  • posiadanie dokumentu strategicznego określającego cele, kierunki rozwoju, zasady współpracy oraz najważniejsze przedsięwzięcia do realizacji wynikające z analizy barier i potencjałów rozwojowych – strategii ZIT.

Celem realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych, które z założenia mają przyczynić się do zwiększenia efektywności realizacji polityki spójności jest:

  • sprzyjanie rozwojowi współpracy i integracji na obszarach funkcjonalnych największych polskich miast,
  • promowanie partnerskiego modelu współpracy różnych jednostek administracyjnych na miejskich obszarach funkcjonalnych,
  • realizacja zintegrowanych projektów odpowiadających w sposób kompleksowy na potrzeby i problemy miast i ich obszarów funkcjonalnych,
  • zwiększenie wpływu miast i powiązanych z nimi obszarów funkcjonalnych na kształt i sposób realizacji działań wspieranych na ich obszarze w ramach polityki spójności.
     

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne finansowane są przede wszystkim ze środków Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO), zarówno z alokacji EFRR, jak i Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). W przypadku województwa warmińsko-mazurskiego szacunkowa alokacja wsparcia wynosi odpowiednio 81 475 175 euro z EFRR i 31 892 143 euro z EFS. Dodatkowym źródłem wsparcia Strategii ZIT są środki programów krajowych, służące jako wsparcie wybranych projektów komplementarnych wynikających ze Strategii ZIT.