Gdańsk-Elbląg-Kaliningrad - kierunki współpracy portów

współpraca portów

W ubiegły wtorek (8.11) w Bibliotece Elbląskiej przedstawiciele portów, specjaliści od transportu wodnego oraz goście zainteresowani eksportowaniem towarów w basenie Morza Bałtyckiego dyskutowali na temat współpracy portów w Elblągu, Gdańsku i Kaliningradzie.

Konferencję otworzyli Jarosław Słoma Wicemarszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego oraz Grzegorz Nowaczyk Prezydent Elbląga. Obaj Panowie podkreślili wagę transportu wodnego, zachęcali również przedstawicieli portów do wspólnych inicjatyw. Zasadniczą częścią konferencji były wystąpienia prelegentów, prezentujące potencjał i możliwości portów i korzyści transportu wodnego:

Jerzy Wcisła (Biuro Regionalne w Elblągu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego)
Uczestników dzisiejszej konferencji łączą projekty dróg wodnych. To projekty, które nie tylko dotyczą turystycznego zagospodarowania dróg wodnych, ale mają również odciążyć europejskie drogi kołowe. Na zachodzie Europy tzw. ARA, czyli porty: Amsterdam, Rotterdam, Antwerpia skutecznie obsługują tą część kontynentu, bo współpracują także z portami śródlądowymi. Dlatego też od tej drogi – ścisłej współpracy portów śródlądowych i portów morskich nie ma odstępstwa. To nie chciejstwo tylko konieczność.

Iwona Strzeżek (przedstawiciel Ministerstwa Infrastruktury)
Transport śródlądowy w całościowej perspektywie rozwoju transportu traktowany był po macoszemu. Jednak to ma się zmienić. Pierwszym zaczynem jest raport dotyczący transportu śródlądowego w Polsce z perspektywą jego rozwoju do 2027 roku.

Yuiriy Deyneka (Tarnopol, Ukraina)
„Bałtycka Ukraina” to projekt ścisłych powiązań Ukrainy z basenem Morza Bałtyckiego, który rozwijał się intensywnie do 2008 roku. Po kryzysie - realizacja projektu spowolniła, ale idea bałtycka jest wciąż popularna. Region bałtycki jest konkurencyjny dla Ukrainy z punktu widzenia handlu zagranicznego. W orbicie „Ukrainy Bałtyckiej” powinny znaleźć się także Litwa, Łotwa, Białoruś. Co ciekawe, specjalne pociągi towarowe „Wiking” i „Żubr” jeżdżą na trasie Kłajpeda-Odessa. Port odeski chce ściślejszej współpracy z polskimi portami w Gdańsku i Elblągu ponieważ kraje UE oraz Ukraina zwiększają obroty handlowe z Turcją i Chinami. Przez czarnomorskie porty Ukrainy przechodzą towary z Chin i Turcji. Porty czarnomorskie rozwijają się dzięki inwestycjom z Rosji i USA.

Andrzej Bojanowski (wiceprezydent Gdańska)
Elbląg ma dobrą sytuację w swoim porcie, m.in. uregulowane kwestie prawne w kwestii dostępności od strony morza. Na polskim wybrzeżu postępuje pozytywny proces - mianowicie - porty zaczęły przejmować miasta.
Szczecin/Świnoujście – duże porty zbudowały relacje niekonkurencyjne – takie rozwiązanie potrzebne jest także dla Trójmiasta, Elbląga i Kaliningradu.
Pewne konsensusy na terenie Trójmiasta udało się wynegocjować w latach 2003 i 2004 czego efektem było wybudowanie w Gdańsku nowego terminalu. Szansą na dogonienie
i wyprzedzenie portów europejskich jest powiązanie kapitałowe naszych portów. Przyszłość jest w polskich portach usamorządowionych, gdzie władze lokalne najlepiej wiedzą, jakie są ich potrzeby. W samorządach jest dynamika rozwoju, bo samorządy lokalne są otwarte, elastyczne i wiedzą co jest potrzebne do rozwoju portów na ich terenie. Samorząd jest w stanie zrestrukturyzować firmy i dopiero je sprzedać. Samorządy wojewódzkie i gminne przejęły 68% akcji spółek portowych. Konkurować powinni operatorzy, natomiast Zarządy Portów powinny współpracować. Gdańsk powinien budować mocne więzi z portami w Kołobrzegu, czy w Elblągu – a więc portami śródlądowymi. Buduje się w ten sposób efekt synergii. Duże porty mogą w ten sposób być zdolne do przekierowania konkretnego ładunku.


Aleksiej Ignatiev – (Agencja Rozwoju Regionalnego Obwodu kalingradzkiego)

Otoczenie gospodarcze Obwodu kaliningradzkiego jest na etapie głębokiej transformacji.
W 2016 roku Rosja może wejść do Światowej Organizacji Handlu, tym samym przebudowuje model swojej gospodarki. Dąży się do transformacji gospodarczej, w której kwestie transportowe są kluczowe. Obwód kaliningradzki i port szuka możliwości przyciągnięcia i przeładunku towarów.
Specyfika Obwodu kaliningradzkiego wciśniętego między Polskę i Litwę powoduje, że znajduje się on poza głównymi korytarzami transportowymi. Jeżeli ładunek przejdzie przez granicę celną UE to już nie opłaca sie kierować go w stronę Kaliningradu. Jak przekształcić te minusy w dobre strony portu kaliningradzkiego? – Liczne towary z południa i wschodu kończą na szlakach znanych portów, takich jak Antwerpia, Amsterdam, Rotterdam, Hamburg – są magazynowane na terenie tych portów – a tam pobierane są duże opłaty. I tu z propozycją wychodzi teren portu i obwodu kaliningradzkiego, który może być tańszym miejscem magazynowania tych towarów przez dłuższy czas. Towary z południowej
i wschodniej Azji mogą być magazynowane długo i tanio. Jeżeli przedsiębiorstwo będzie potrzebowało jakiegoś surowca, to pobierze go z magazynów portowych. Kaliningrad ma do zaoferowania również tanie taryfy przewozowe między Władywostokiem a Kaliningradem.
Z uwzględnieniem wolnej strefy celnej między Białorusią, Rosją i Kazachstanem - ten transport może być jeszcze tańszy. Kaliningrad chce zostać kompleksem multimodalnym – na co pozwalają mu moce logistyczno-transportowe.
Dla zachęcenia przedsiębiorców, którzy w specjalnej  strefie ekonomicznej obwodu kaliningradzkiego zainwestują 15 mln zł przewidziano duże ulgi. Co więcej nasze porty: gdański, elbląski i kaliningradzki mogą wspólnie przygotować projekt logistyczny w ramach programu Litwa-Polska-Rosja 2007-2013.


Michał Graban (UMWP) – Polskie regiony na rzecz korytarza transportowego Bałtyk- Adriatyk

Korytarz transportowy Bałtyk-Adriatyk wiedzie ze Skandynawii przez Morze Bałtyckie i jego porty, dalej lądem w kierunku Adriatyku. W perspektywie tego korytarza Pomorze może stać się bramą wjazdową dla krajów centralno-wschodniej i południowej Europy. Dlatego też dla lepszej współpracy polskich województw, przez które wiedzie korytarz zawiązało się stowarzyszenie. Jego celem jest prowadzenie polityki zmierzającej do rozwoju tego szlaku transportowego.

prof. Adam Bolt (Politechnika Gdańska) – połączenie śródlądowe Gdańsk-Elbląg
Na odcinku Trójmiasto-Elbląg drogi wodne są 2 klasy. Jeżeli mamy mówić o sprawnym transporcie poprzez drogę wodną E-70 trzeba mówić o 4 bądź 5 klasie transportowej. Droga E-70 powinna spełniać wyśrubowane wymagania. Tak więc do zbudowania lub przebudowania są nowe mosty, poprawa przepustowości śluz, poprawa toru wodnego. To wyzwania, które w dalszym ciągu stoją przed drogą E-70. Problemem jest brak uwzględniania w wielu planach i programach perspektywy transportu wodnego. Tak jest choćby z bardzo potrzebnym programem kompleksowego zabezpieczenia przeciwpowodziowego Żuław. Nie ma w nim perspektywy transportowej. Ponadto niektóre rozwiązania techniczne wskazują na dominację lobby drogowego nad tym, które wspiera transport śródlądowy. W chwili obecnej na większości odcinków drogi wodnej E-70 mamy drugą lub trzecią klasę, a to stanowczo za mało.

Nikolai Mamenko – Port Kaliningrad – Perspektywy rozwoju Portu Kaliningradzkiego
Położenie geograficzne portu kaliningradzkiego jest korzystne – to miejsce krzyżowania się  korytarzy transportowych. Port przeładowuje 33 mln ton ładunku rocznie. Port ma trzy rejony, z których najlepiej rozwija się rejon obsługujący towary z kierunku Oceanu Atlantyckiego. Przed 1991 rokiem port kaliningradzki był zamknięty dla statków zagranicznych. Teraz port jest ukierunkowany na eksport. W ostatnich latach ożywił się również import towarów.  (dziś import stanowi 22%, wcześniej było to 5%). Port w Kaliningradzie jest aktywny jeżeli chodzi o przewozy kontenerowe. Silny rozwój Portu nastąpił od 2003 roku, co związane było z utworzeniem wolnej strefy ekonomicznej. Dziś w specjalnej strefie jest wiele firm zajmujących się montażem. Niemal cała ilość ładunków kontenerowych skierowana została do montażu w miejscowej produkcji. W 2010 roku zaznaczyła się tendencja przewozów kontenerowych z Kaliningradu w głąb Rosji. Od 2010 roku zaczęły także działać linie promowe. W porcie jest kompleks do przetwarzania paliw płynnych (LOKOIL), kompleks zajmujący się dużymi konstrukcjami metalowymi, jest też kompleks do przetwarzania soi, która importowana jest z Ameryki Łacińskiej. Ważnym uzupełnieniem oferty portu kaliningradzkiego jest funkcjonowania parku technologicznego. Port w Kaliningradzie chce być liczącym się portem dla załadunku towarów, jak i transportu pasażerów pływających statkami. W tym kontekście ważny jest również przeładunek towarów na transport rzeczny. W ciągu dwóch ostatnich lat dwukrotnie zwiększyła się dynamika pasażerska i transportowa obsługi statków z Polski i Litwy. W Bałtijsku udostępniony został teren dla budowy terminalu promowego. Jest inwestor, który wybuduje terminal, w opracowaniu jest jego projekt.

Ryszard Mazur – dyrektor ds. handlowych Zarządu Portu Gdańsk – Port Gdańsk jako rozwijające się centrum dystrybucyjne ładunków w rejonie Morza Bałtyckiego.
Gdańsk z marszu przyjmuje i przeładowuje to co wpłynie do portu. Największe statki, jakie pływają na Bałtyku mogą wpływać do gdańskiego portu. Dominujące ładunki to ropa, wyroby naftowe, węgiel, zboże. 70% towarów trafia poza województwo pomorskie. Terminal paliw płynnych przyjmuje 34 mln ton surowca rocznie. Terminal kontenerowy zrewolucjonizował transport w gdańskim porcie, dlatego też w porcie wewnętrznym powstał drugi tego typu terminal. Atutem jest wolny obszar celny, dzięki któremu można odraczać płatności.
Co istotne na obrzeżach portu kontenerów (DCT) funkcjonuje Centrum Przemysłowo-Logistyczne.


Arkadiusz Zgliński – Port Morski w Elblągu – Funkcjonowanie Portu w Elblągu.
Port w Elblągu to port w całości komunalny, należący do Gminy Miasta Elbląg. Tor wodny o głębokości 3 m z czego 2,5 m jest głębokością gwarantowaną. Utwardzona linia brzegowa wynosi 2,5 kilometra. Możliwości przeładunkowe portu sięgają 1-1,5 mln ton rocznie.
W porcie funkcjonuje terminal przeładunkowo-składowy sfinansowany w dużej części ze środków europejskich. Od maja 2006 roku istnieje też Punkt Odpraw Granicznych jednak żaden pasażer nie skorzystał z odpraw, bo zamknięto żeglugę po zalewie. Przez port przechodzi eksport – przede wszystkim materiałów budowlanych. Import zaś to głównie węgiel. Port elbląski liczy na ożywienie w transporcie pasażerskim w związku z ułatwieniami, które mają być wprowadzone w małym ruchu przygranicznym.

Zobacz zdjęcia z konferencji